…en het klachtensysteem

“De commerciële belangen die de certificeringsbedrijven hebben bij het uitreiken van een FSC-label zijn gigantisch. Ze willen zoveel mogelijk certificaten uitreiken en beconcurreren elkaar om de gemakkelijkste certificeerder te zijn. Die race to the bottom holt de FSC-principes volledig uit.”

(Simon Counsell, FSC-watch)

FSC toont bereidheid om probleemgevallen aan te pakken, maar onderneemt in praktijk enkel stappen indien stakeholders een klacht indienen via het FSC-systeem. Dit klachtensysteem is echter erg hoogdrempelig en het is daarom volkomen onrealistisch om te verwachten dat indianen, boeren of dorpsbewoners voor deze omslachtige procedure zullen kiezen om hun ongenoegen te uiten. Vaak hebben zij zelfs nog nooit gehoord over FSC en kennen zij enkel het bedrijf dat de plantages beheert. In andere gevallen, wanneer bijvoorbeeld media of ngo’s schandalen aan het ligt brengen, kan FSC zelf een klacht indienen.

FSC reikt zelf geen labels uit en doet zelf geen onderzoek of audits. Deze taken zijn uitbesteed aan externe certificeringsbedrijven die checken of het bedrijf in kwestie opereert volgens de principes en criteria van FSC. Kritische organisaties wijzen er al jaren op dat de relatie tussen de certificeerder en de certificaathouder erg problematisch is omdat er sprake is van belangenvermenging. Dat is zeker het geval in landen waar veel corruptie is. Aangezien de certificeerder betaald wordt door het te certificeren bedrijf (of de certificaathouder) heeft het er dus financieel alle belang bij om het label uit te reiken. Ook biologische of fair trade producten werken met onafhankelijke certificeerders, maar dat is geen argument om foute certificaten door de vingers te zien.

Een FSC-klachtenprocedure vergt enorm veel tijd, vaak jaren en levert zelden iets op. De certificeerders hebben alle macht en FSC heeft niet de instrumenten of mechanismen om zelf kordaat op te treden en labels in te trekken waar nodig. Op die manier komen jaarlijks miljoenen tonnen foute bosproducten op de markt. FSC weet dit maar is zelf machteloos.

Er kunnen niet alleen klachten ingediend worden tegen certificaathouders, maar ook tegen certificeerders. In dat geval voert ASI, een extern controle-orgaan van FSC, het onderzoek uit. Wanneer certificeerders de FSC-standaarden niet volgen, kunnen ze tijdelijke of permanente geschorst worden. Maar in de praktijk komen permanente schorsingen tegen grote certificeerders niet voor. Wellicht omdat 90 procent van alle FSC-certificeringen wordt gedaan door vier grote bedrijven. Wanneer één van hen zou wegvallen, zou gans het systeem in elkaar kunnen storten. Bovendien kunnen certificeerders FSC aanklagen voor financieel verlies of imagoschade.

Door een onmiskenbaar gebrek aan daadkracht bij FSC lijkt het onmogelijk om controversiële labels op staande voet of langere termijn in te trekken. Laat staan ze niet te certificeren van bij het begin. Op die manier worden consumenten overal ter wereld massaal bedot en dringt de tijd voor FSC en haar leden om de problemen met tak en wortel uit te roeien.

Updates van de klachten die bij FSC ingediend werden, staan op de website van FSC: www.fsc.org/stakeholderupdates.html